Της Σταύρης Τσαγγαρίδου
Έχει περάσει πια η εποχή που η γυναίκα παρουσιαζόταν στην κοινωνία ως αδύναμη και με πολλές διακρίσεις εις βάρος της. Ειδικά στα ΜΜΕ, την «τέταρτη εξουσία» όπως αναγνωρίζονται, έχει καθιερωθεί ο ρόλος της γυναίκας από διάφορα πόστα κι αναδεικνύεται συνεχώς, κερδίζοντας έδαφος! Ωστόσο η ανηφόρα είναι μεγάλη και υπάρχει ακόμη δρόμος να διανυθεί…
Τα ΜΜΕ, με τον παιδαγωγικό ρόλο που μπορούν να κατέχουν, οφείλουν να αντιμετωπίζουν ισότιμα και χωρίς διακρίσεις τους πολίτες κάθε φύλου, κάθε εθνικής καταγωγής, θρησκείας, κοινωνικής θέσης κ.ά. Ένας δημοσιογράφος, οπωσδήποτε, είναι υποχρεωμένος να μην ασκεί, αλλά ούτε και να δέχεται οποιαδήποτε μορφή διακρίσεων που σχετίζονται με φύλο ή επαγγελματική ηλικία συναδέλφων του, ακολουθώντας τον Κώδικα Επαγγελματικής Ηθικής και Κοινωνικής Ευθύνης των δημοσιογράφων-μελών των Ενώσεων Συντακτών του 1998. Έτσι, με την επιρροή που έχουν σε ανθρώπινο εγκέφαλο και ψυχοσύνθεση, με την είσοδό τους στα σπίτια όλων, μπορούν να επιδράσουν θετικά, οδηγώντας με προσοχή τον άνθρωπο σε μια νόμιμη και ηθική συμπεριφορά.
Μια προσεκτική και πιο εξειδικευμένη ανάλυση του θέματος φανερώνει πως κατά τον προορισμό των μέσων ενημέρωσης, οι γυναίκες έχουν τις δυνατότητες να ανταποκριθούν στις θυσίες που χρειάζονται να γίνουν για μια επιτυχημένη πορεία στο χώρο. Στη σύγχρονη κοινωνία μια γυναίκα μπορεί να αφιερώσει και να ρυθμίσει αρκετό από τον προσωπικό της χρόνος ώστε να καλύψει ένα ρεπορτάζ, να γράψει ένα άρθρο και γενικά να συμπληρώσει τις απαιτούμενες ώρες εργασίας σε όλα τα ΜΜΕ, έστω κι αν κάποτε είναι βάρβαρες και καθόλου τακτικές. Εάν λάβει υπ’ όψιν, δε, κάποιος τα προσόντα που πρέπει να έχει ένας δημοσιογράφος, θα διαπιστώσει ότι μια γυναίκα μπορεί να διοριστεί σε όλα τα πόστα, από τη θέση του συντάκτη ειδήσεων ή ενός σχολιαστή μέχρι και σε ηγετικές θέσεις.
Βέβαια, η αναλογία γυναικών σε υψηλές θέσεις και σε ανώτερα πόστα εργασίας είναι μικρότερη σε σχέση με τους άνδρες, αλλά ο δρόμος έχει ανοίξει. Οι γυναίκες πτυχιούχοι έχουν αυξηθεί, σε σημείο που μπορεί κιόλας να αποτελούν την πλειοψηφία στο χώρο, ωστόσο δυστυχώς εξακολουθεί να υπάρχει μια διαφορά σε ποσοστά πρόσληψης υπέρ των ανδρών, όπως και σε μισθολογικές απολαβές.
Οι λόγοι που ακόμη αφήνουν τις γυναίκες στη λίστα των παραδοσιακών και ψηφιακών ΜΜΕ σε δευτερεύουσα θέση είναι οι ψυχικές διαταραχές που μπορεί ενίοτε να παρουσιάζει λόγω της ψυχολογικής και σωματικής κακοποίησης που ίσως δέχεται. Η ανισότητα ποσοστών γενικότερα στην κοινωνία αποτελεί ακόμη έναν λόγο, όπως και το ότι προτιμούνται οι άνδρες όταν καλύπτονται οικονομικά και πολιτικά θέματα, ενώ οι περισσότερες γυναίκες παρουσιάζονται από το πόστο των συγγενών των πολιτικών ή ως νοικοκυρές και μαμάδες ή ακόμη ως συμπαρουσιάστριες. Η παρουσίαση, επιπλέον, των γυναικών σε μέσα ενημέρωσης γίνεται, δε, ακόμη και με βάση σεξιστικά πρότυπα κι όχι αντικειμενικά, από τη θέση του θύματος περιστατικών βίας ή από τη θέση σχολιάστριας σε θέματα συμπεριφοράς. Επιπρόσθετα, οι γυναίκες παρουσιάζονται όταν έχουν πια καταξιωθεί σε κάποιο πεδίο κι έχουν υψηλό μορφωτικό επίπεδο. Συν τοις άλλοις, οι γυναίκες περισσότερο εμφανίζονται σε ΜΜΕ για πωλήσεις ερωτικών διαλόγων ή σε διαφημίσεις, προγράμματα κι εκπομπές πρωινές ή μεσημεριανές ντυμένες ως μοντέλα, αλλά κι ως συμφεροντολόγες και «χαζοχαρούμενες» σε διάφορα σίριαλ. Έντονη, δε, είναι η παρουσία τους σε εκπομπές για συμβουλές ομορφιάς, μαγειρικής και κουτσομπολιού. Συν τοις άλλοις, η δεινή θέση της γυναίκας εργαζόμενης σε ΜΜΕ οφείλεται και στο ότι οι γυναίκες μπορούν να βρεθούν πιο συχνά σε περιόδους αδειοδότησης, όπως για παράδειγμα κατά την περίοδο απόκτησης παιδιού.
Οι γυναίκες μπορούν με τη συμβολή τους να φέρουν την αλλαγή στην εικόνα τους στα ΜΜΕ και να ενισχύσουν τα δημόσια και ιδιωτικά Μέσα ακόμη περισσότερο, εάν μεριμνήσουν όλοι οι φορείς ενός κράτους να τις παρουσιάζουν και να παρέχουν σ’ αυτές ίσο πόστο με τους άνδρες χωρίς να τις υποτιμά και να τις υποβαθμίζει. Να δοθεί βάσει στη σωστή διαπαιδαγώγηση και των δύο φύλων για το συγκεκριμένο πόστο και να καταπολεμήσει τα σαρκαστικά έμφυλα στερεότυπα. Σε κάθε βήμα βελτίωσης θα πρέπει να βρίσκονται διάφοροι σύμμαχοι, όπως κράτος, ΜΜΕ, εκκλησία και να μην αγνοούνται οι γυναίκες ούτε και με τη χρήση των λέξεων! Λόγου χάρη υπάρχουν επαγγέλματα που η χρήση του θηλυκού γένους αγνοείται, όπως οι συντάκτες και συντάκτριες κ.ά. Οι γυναίκες θα αποκτήσουν περαιτέρω δύναμη όχι μόνο στα ΜΜΕ, αλλά σε ολόκληρη την κοινωνία, με την αναφορά απλά και μόνο ολόκληρου του ονοματεπώνυμου και της ιδιότητάς τους. Μεταξύ των άλλων μέτρων, μπορεί να είναι η εξισορρόπηση προβολής ανδρών και γυναικών από ΜΜΕ και σε κάθε επαγγελματικό χώρο. Μέσω της αρμόδιας Επιτροπής να υπάρχει έλεγχος και να συντάσσονται προτάσεις για τη σωστή μεταχείριση των γυναικών και τη σωστή προβολή τους σε προγράμματα, σειρές και όπου εμφανίζονται κι εργάζονται, ώστε να διατηρούν την αξιοπρέπειά τους. Χρειάζεται, επίσης, να υπάρξει επιμόρφωση όλων των εργαζομένων σε ΜΜΕ για σχετικές διατάξεις σε θέματα ισότητας ή και αυστηροποίησή τους για ένδειξη υπεύθυνης συμπεριφοράς από όλους.
Έτσι θα ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η παρουσία της γυναίκας όχι μόνο στα ΜΜΕ, αλλά σε όλους τους τομείς της ζωής ενός κράτους και θα σπάσουν τα μέχρι πρότινος στερεότυπα, κερδίζοντας η γυναίκα την αυτοεκτίμησή της. Οι πολίτες θα έχουν την επιλογή και θα εμπιστεύονται τη γυναίκα για την έγκυρη ενημέρωσή τους, που με θάρρος και παρρησία υπογράφει κι παρουσιάζει θέματα που αφορούν μεγαλοσυμφέροντα διεθνή και τοπικά. Οι γυναίκες, προικισμένες με τη διαίσθηση, ψυχραιμία κι ευφράδεια λόγου θα απαιτούν και θα βρίσκουν λύσεις σε διάφορα προβλήματα του ανθρώπου, όχι μόνο πολιτικά και οικονομικά, αλλά και προβλήματα κοινωνικής φύσεως στα οποία είναι πιο ευαισθητοποιημένες. Ο δημόσιος διάλογος στα ΜΜΕ θα εμπλουτισθεί και με την καυστικότητα, αφού οι παρεμβάσεις των γυναικών και η ευαισθησία τους θα συνδράμουν στην επιτυχία της αποστολής τους ως δημοσιογράφοι. Επιπλέον τα ΜΜΕ, ανάμεσα σε υπόλοιπα ρυθμιστικά και εποπτικά όργανα μιας κοινωνίας, θα λειτουργούν και θα εφαρμόζουν σωστά το νομικό πλαίσιο, αλλά θα μπορούν και να το βελτιώσουν, ειδικά ως προς τη συμφιλίωση εργασίας και οικογενειακής ζωής, απευθυνόμενα στα αρμόδια άτομα για τις σωστές ρυθμιστικές αλλαγές όπου χρειάζονται. Αντίθετα, θα εξαφανιστούν οι εκπομπές και οι σειρές που δεν σέβονται τη γυναίκα, ενώ θα επιβραβεύονται ποιοτικά προγράμματα, που υμνούν αξίες, σωστή συμπεριφορά και ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Θα δοθεί προσοχή, επίσης, στην πρόληψη και όχι μόνο στην κακοποίηση και παρενόχληση γυναικών σε ΜΜΕ για πλήρη εξαφάνιση λανθασμένων συμπεριφορών από δημοσιογράφους και γενικά εργαζομένους σε μέσα ενημέρωσης. Η σωστή πολιτική λειτουργίας ΜΜΕ θα βελτιωθεί και σε περιόδους κρίσιμες για γυναίκες, όπως κατά την εγκυμοσύνη, για άδειες μητρότητας κ.ά. Τέτοιες πολιτικές είναι η εφαρμογή τηλεργασίας, ευέλικτων ωραρίων, βελτίωση συνθηκών εργασίας, ασφαλής απασχόληση και ίσες μισθολογικές απολαβές, ίσες ευκαιρίες προαγωγής κ.ά. Όλα τα ΜΜΕ με τη σωστή τακτική τους απέναντι σε γυναίκες θα διαμορφώσουν και θα προωθήσουν κοινή γνώμη για ένδειξη σωστής συμπεριφοράς, σωστής κριτικής σε θέματα ισότητας φύλων, καταπολέμηση βίαιης συμπεριφοράς και σωστής εκπαίδευσης και ενίσχυσης γνώσεων με βάση τις νέες τεχνολογίες σε τομέα.
Αποδεικνύεται, επομένως, ότι κρατικά και παγκόσμια η γυναικεία παρουσία προωθείται σε ΜΜΕ, έστω κι αν ακόμη υποεκπροσωπούνται οι γυναίκες. Ολοένα, όμως, οι προασπιστές της σωστής αντιμετώπισής τους και της εφαρμογής των εθνικών, ευρωπαϊκών και παγκόσμιων νόμων αυξάνονται. Η ελπίδα, όμως, για βελτίωση της ισότιμης, έντιμης κι αξιοπρεπούς στάσης απέναντι στη γυναίκα υπάρχει κι έχει ενδυναμωθεί.