Της Σταύρης Τσαγγαρίδου
Με μια απλή επίσκεψή μας στο χωριό σε μια εκδήλωση, είχαμε αντιληφθεί πόσο πολύ έχουμε παραμελήσει τα χωριά μας κι έχουμε όλοι συγκεντρωθεί στα αστικά κέντρα. Η αστυφιλία αποτελεί τεράστιο πρόβλημα και φαινόμενο της σύγχρονης εποχής μας, τόσο στην Κύπρο όσο και ανά το παγκόσμιο. Η τάση των κατοίκων της υπαίθρου να μετακινούνται και να εγκαθίσταται μόνιμα στις πόλεις προς αναζήτηση καλύτερης τύχης οδήγησε στην υπεραύξηση του πληθυσμού των πόλεων.
Έχει αποδειχθεί, αν συγκρίνει κάποιος με παλαιότερες εποχές, πως η ποιότητα ζωής των αστών έχει υποβαθμιστεί, εφόσον η βιοτεχνία αναπτύχθηκε αρκετά, επιφέροντας αλλαγές σε όλους τους τομείς της καθημερινότητάς μας. Στη γεωργία, πλέον, οι καλλιέργειες είναι μηχανικές και έχει εκβιομηχανισθεί όλος ο κλάδος, επιφέροντας ανεργία σε επαγγέλματα της υπαίθρου. Αναζητώντας εργασία, πολλοί άνθρωποι μετακομίζουν στις πόλεις κι εργάζονται σε «ασφαλή», σύγχρονα και πιο «εύκολα» επαγγέλματα, αφού οι θεομηνίες, η δύσκολη ζωή στα χωριά και οι χαμηλές τιμές των προϊόντων έχουν μετατρέψει τη διαβίωσή τους αρκετά επίπονη. Το κράτος, επίσης, έχει μερίδιο ευθύνης στην εμφάνιση της γιγαντιαίας αστυφιλίας, διότι όχι μόνο οικονομικά, αλλά και κοινωνικά έχουν αναπτυχθεί οι διάφορες πόλεις, σ’ αντίθεση με τα χωριά. Δυστυχώς, στα χωριά δεν προσφέρονται στον ίδιο βαθμό η περίθαλψη, η εκπαίδευση και γενικά η ίδια με τις πόλεις ποιότητα ζωής, όπως η ψυχαγωγία, η διασκέδαση κι η ευχάριστη αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου, λόγου χάρη θεάματα, πολιτισμικά κι αθλητικά γεγονότα κ.ά. Η εγκατάλειψη της υπαίθρου είναι φανερή και στον τομέα της διοίκησης, εφόσον εάν κάποιος χρειάζεται τη βοήθεια μιας κρατικής υπηρεσίας, πρέπει να μεταφερθεί στις πόλεις. Όσο, δε, για την πιο «ελεύθερη» και πιο «ανοιχτή» ζωή στα αστικά κέντρα, συγκριτικά με τις κλειστές κοινωνίες των χωριών, δεν ασκούν την ίδια πίεση και τον ίδιο έλεγχο στους κατοίκους, μιας και η ανωνυμία κυριαρχεί. Στις πόλεις ενθαρρύνεται η πρωτότυπη σκέψη, ούτως ώστε οι δημιουργικοί άνθρωποι να προσελκύονται σ’ αυτές λόγω των παρεχόμενων οικονομικών και κοινωνικών ευκαιριών.
Η μεγάλη συσσώρευση στα αστικά κέντρα επιβάλλεται να αντιμετωπισθεί άμεσα, εφόσον οι συνέπειες είναι απειλητικές για τον άνθρωπο, όπως και για τη φύση. Η ζωτικής σημασίας γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή εγκαταλείπεται όλο και περισσότερο, έχοντας μεγάλο αντίκτυπο στην οικονομία της χώρας. Η ανεργία έχει αυξηθεί, με τη ζωή πολλών συνανθρώπων μας να μεταβάλλεται σε μίζερη και φτωχική. Όσο, δε, οι άνθρωποι απομακρύνονται από τη φύση και οδηγούνται στις πόλεις με τα υπέρογκα κτήρια σε όλη την έκτασή τους και τους γρήγορους ρυθμούς ζωής, τόσο περισσότερο αυξάνεται το κυκλοφοριακό πρόβλημα, μειώνεται ο ελεύθερος χρόνος, την ίδια στιγμή που οι άνθρωποι κατευθύνονται προς το άγχος και τα ψυχολογικά προβλήματα. Επιπλέον, τα οικολογικά προβλήματα και η μόλυνση του περιβάλλοντος γίνονται ολοένα και πιο ορατά, αφού συχνά αναφέρονται περιστατικά λεηλασίας της φύσης, αύξησης των αποβλήτων κ.λπ. Οι διαπροσωπικές σχέσεις έχουν μεταβληθεί σε εντελώς απάνθρωπες, νιώθοντας κανείς έντονα τη μοναξιά, την αδιαφορία, την καχυποψία κι την επιθετική αντιμετώπιση των συνανθρώπων του. Η βία, γενικότερα, έχει μεγιστοποιηθεί, φτάνοντας η εγκληματικότητα στο κόκκινο! Μεταξύ των προαναφερθέντων τραγικών αποτελεσμάτων συμπεριλαμβάνονται και οι εξοντωτικοί, πια, ρυθμοί ζωής, ώστε να μειώνουν συνεχώς τον ελεύθερο χρόνο των ανθρώπων. Αντιληπτή είναι η πολιτιστική αλλοτρίωση των κρατών, αφού τα έθιμα και οι παραδόσεις εγκαταλείφθηκαν, ακολουθώντας τυποποιημένη συμπεριφορά και χάνοντας οι άνθρωποι την εθνική τους ταυτότητα.
Το πρόβλημα της αστυφιλίας, όπως έχουμε αναλύσει ανωτέρω, έχει καταντήσει επικίνδυνο και πρέπει να ανακοπεί το συντομότερο δυνατόν, με εντατικοποιημένες και προγραμματισμένες προσπάθειες αποκέντρωσης, κυρίως από κρατικής πλευράς. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της μεταφοράς αρμοδιοτήτων του κράτους στις περιφερειακές κοινότητες, δίνοντας στους κατοίκους της υπαίθρου κίνητρα ανάπτυξης. Πολλές επαρχιακές, αλλά κι ακριτικές περιοχές θα μπορέσουν μέσω οικονομικής βοήθειας από το κράτος να δημιουργήσουν ή να αναπτύξουν τις βιομηχανίες τους, είτε αυτές έχουν σχέση με την καλλιέργεια είτε με την κτηνοτροφία είτε ακόμη και με τον τουρισμό, όπως λόγου χάρη ένα εστιατόριο κ.ά. Οι φοροαπαλλαγές ή η παραχώρηση καλλιεργήσιμης γης θα ήταν ένα ελκυστικό μέτρο προς τους πολίτες για τη μετακόμισή τους και την εγκατάσταση τους σ’ ένα χωριό. Επιπρόσθετα, βασικό βήμα είναι η ενίσχυση και η δημιουργία εκπαιδευτικών μονάδων όλων των βαθμίδων, όπως επίσης κι ενισχυμένων, σύγχρονων ιατρικών κέντρων. Η ασφάλεια της υπαίθρου, στο μεταξύ, επιβάλλεται κι αυτή να ισχυροποιηθεί, καθώς και να βελτιωθεί η συγκοινωνία, αλλά κι επικοινωνία μεταξύ πόλεων κι επαρχιών, ώστε να σταματήσει η αδιάκοπη «ροή» προς τις πόλεις. Εκτός αυτών, είναι δυνατόν να δοθούν θέσεις εργασίας στους ανθρώπους, ιδιαίτερα σε νέους, μέσω της τηλεργασίας, εφόσον η τεχνολογία επιτρέπει πλέον αυτή τη δυνατότητα. Εάν δοθεί η ευκαιρία στους ανθρώπους να γνωρίσουν και να εκτιμήσουν την ποιοτική ζωή των επαρχιών μέσω συντονισμένων βημάτων από ΜΜΕ, όπως για παράδειγμα ειδικές εκπομπές, ντοκιμαντέρ και προβολή εκδηλώσεων, θα προχωρήσουν στην εγκατάστασή τους στα χωριά. Άλλα σημαντικό βήμα στην αξιοποίηση και βελτίωση της ζωής στα χωριά είναι ο εκσυγχρονισμός των αναγκαίων υποδομών για τον άνθρωπο, κυρίως κρατικών αλλά κι ιδιωτικών, όπως τα νοσοκομεία, γραφεία δημόσιων οργανισμών κ.λπ. Αξιόλογη κίνηση είναι να δοθεί η ευκαιρία σε κατοίκους των επαρχιών για δημιουργικές δράσεις, πολιτιστικού ή πολιτικού χαρακτήρα, όπως για παράδειγμα σ’ αυτήν που οργανώθηκε στο χωριό Σπήλια, την οποία βιντεογράφησε η Klaketacy Productions και μπορείτε να απολαύσετε σε βίντεο στο YouTube στο SPILIA Village Festival Palouze 2025 . https://youtu.be/6YJkm4LMnIE?list=PLx0ld9Vm3ctrqTsjz0D0efntnJuIF36Vu
Γίνεται, επομένως, σαφές, όσο ποτέ άλλοτε, ότι με την αστυφιλία, τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού πληθυσμιακών ομάδων στις πόλεις και την εγκατάλειψη της υπαίθρου, «το νερό και ο αέρας, τα δύο ζωτικά ρευστά από τα οποία εξαρτάται όλη η ζωή, έχουν γίνει παγκόσμιοι σκουπιδοτενεκέδες», όπως είπε και ο Γάλλος ωκεανογράφος Ζακ Ιβ Κουστό. Η Klaketacy Productions στηρίζει και προθυμοποιείται να συμβάλει σε κάθε προσπάθεια αποκέντρωσης των πόλεων και προώθησης της ζωής των κατοίκων των χωριών. Επικοινωνήστε μαζί μας μέσω του [email protected] ή στο +35799408761 για να θέσουμε τέρμα στην παρανοϊκή πραγματικότητα της αστυφιλίας και της ερημοποίησης της υπαίθρου της χώρας μας.