Της Σταύρης Τσαγγαρίδου

Έχοντας επίγνωση των αμφιβολιών και των φόβων που έχουν αρκετοί άνθρωποι για την ωφέλιμη λειτουργία των ΜΜΕ στον τρόπο που σκέφτεται, αισθάνεται και γενικότερα συμπεριφέρεται ο άνθρωπος, θα μελετήσουμε την κοινωνική ψυχολογία και τη σχέση αλληλεπίδρασης που έχουν με όλα τα Μέσα.
Χρειάζεται, πρώτα-πρώτα, να διευκρινίσουμε τι εννοείται με τον όρο κοινωνική ψυχολογία ή αλλιώς social psychology, η οποία δεν αποτελεί ανεξάρτητη επιστήμη, αλλά κοινό κλάδο της κοινωνιολογίας και της κλασικής ψυχολογίας. Το αντικείμενο μελέτης της, ως συνδετική επιστήμη, είναι ο τρόπος διαμόρφωσης της προσωπικότητας του ανθρώπου και οι αλλαγές που παρατηρούνται στη συμπεριφορά του, στις σχέσεις του και στα συναισθήματά του, στο πλαίσιο των ιδεολογικά ομοιογενών ομάδων, όπως για παράδειγμα στο σχολείο, όταν προσπαθεί να επικοινωνήσει και να συνυπάρχει με άλλους. 
Αναλυτικότερα, η δράση των ΜΜΕ στον κοινωνικό τομέα φαίνεται στην καθημερινή ζωή, στις σχέσεις τόσο των προσώπων όσο κι ευρύτερα των ομάδων, η αλληλεπίδραση σε προσωπικό επίπεδο των κοινωνικών και ψυχολογικών διεργασιών του καθενός ξεχωριστά, αλλά και οι δεξιότητες που αποκτά κάποιος αντιλαμβανόμενος τις εμπειρίες και τα μηνύματα που δέχεται από τα ΜΜΕ στο περιβάλλον του. Είναι φανερό πια ότι κατακλύζουν την καθημερινότητα κάθε ανθρώπου πλήθος από τεχνολογικά πολυμέσα για διευκόλυνση της επικοινωνίας του με φίλους, συγγενείς κ.λπ. Δηλαδή, αυτή επιτυγχάνεται με τα ΜΜΕ που μεταδίδουν ηλεκτρονικά, όπως η τηλεόραση, το ραδιόφωνο κ.ά. Επιπλέον, συμπληρώνονται και από τα ψηφιακά μέσα που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και περιλαμβάνουν το Διαδίκτυο, την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο κ.λπ. Έτσι παρέχεται μεν η δυνατότητα εύκολης προσβασιμότητας στο Διαδίκτυο, αλλά και η ταυτόχρονη μετάδοση πληροφοριών σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Παράλληλα, υπάρχουν και οι κλασικές διαφημιστικές πινακίδες σε διάφορες τοποθεσίες που πλέον έχουν γίνει πιο εντυπωσιακές, ενώ έχει ενισχυθεί η παρουσία τους εκτός από τους δρόμους ακόμη και σε αεροσκάφη, εμπορικά καταστήματα κ.ά. Πολλά μέσα κι αντικείμενα εκτύπωσης, όπως φυλλάδια, περιοδικά, εφημερίδες κ.λπ. μεταδίδουν συνεχώς πληροφορίες σε όλους τους πολίτες. Ακόμη και σε κάθε είδους εκδηλώσεις, ομιλίες, ραδιοφωνικούς ή τηλεοπτικούς σταθμούς ανακοινώνονται και γνωστοποιούνται πληροφορίες, κάνοντας εντονότερη τη δραστηριότητα και την επιρροή των ΜΜΕ σε ανθρώπους κάθε ηλικίας.
Αναρωτιέστε, όμως, από πού εξαρτάται η επίδραση των Μέσων; Οι άνθρωποι εκδηλώνουν «τρεις τύπους ευαισθησίας», όπως ονομάζονται επίσημα, και επιδρούν στην επιλογή των ΜΜΕ. Πρώτα, μιλάμε για τη διαθετική ευαισθησία, η οποία περιλαμβάνει τα ατομικά χαρακτηριστικά κάθε ατόμου, όπως για παράδειγμα το φύλο, οι γνώσεις κ.ά. Στη συνέχεια, ακολουθεί η αναπτυξιακή ευαισθησία στην οποία εντάσσονται η κοινωνική, η συναισθηματική και η γνωστική ανάπτυξη. Τελικά, δε, έπεται η κοινωνική ανάπτυξη που εμπεριέχει τους κοινωνικούς παράγοντες μικρής, μεσαίας και μεγάλης κλίμακας, δηλαδή την οικογένεια, το σχολείο και τις νόρμες ή αλλιώς τους κανόνες της κοινωνίας. Βάσει των πιο πάνω κριτηρίων, ο άνθρωπος κάνει και τις επιλογές του. Έτσι ανταποκρίνεται κάποιος συνειδητά, διεγερτικά και συναισθηματικά, όπως φαίνεται ανωτέρω. 
Κατά συνέπεια, τα ΜΜΕ   ασκούν κοινωνική και ψυχολογική δράση, πέραν των υπολοίπων, η οποία υποβοηθά την ψυχολογία των ανθρώπων και την ένταξή τους στην κοινωνία. Όλοι μπορούν να βελτιώσουν τις κοινωνικές του σχέσεις, υποβοηθούμενοι από τα ΜΜΕ στην κοινωνικοποίησή τους ή αλλιώς αποκτώντας το αίσθημα του ανήκειν, αλλά και επισυνάπτοντας νέες σχέσεις. Χρήσιμος κι απίστευτα επικουρικός είναι και ο ρόλος των Μέσων σε δύσκολες περιπτώσεις, όπως το πένθος ή προβλήματα υγείας, όταν ο άνθρωπος χρειάζεται στήριξη κι ενίσχυση της ψυχικής του υγείας και της αυτοπεποίθησής του. Αξίζει να αναφερθεί και το αίσθημα του αυτοελέγχου που αποκτά ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας κάποιο ΜΜΕ, ενώ μπορεί να πληροφορηθεί για πάσης φύσεως θέματα, καθώς επίσης να αναζητήσει συμβουλές και γνώμες από ειδικούς. Συν τοις άλλοις, όλοι οι άνθρωποι μπορούν να χαλαρώσουν, όπως και να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους με τη χρήση του Ίντερνετ και κάποιας πλατφόρμας επικοινωνίας. Ας μην ξεχνάμε και την προστασία της ψυχικής υγείας των ανθρώπων που μπορούν να πετύχουν, αφού μπορούν να αναζητήσουν την κατανόηση κάποιου για οποιοδήποτε θέμα θεωρούν ως αδιέξοδο. Ανάμεσα στα άλλα θετικά αποτελέσματα στην προσωπικότητα, γενικότερα, κάποιου είναι και η επίδραση στις αξίες, στα «πιστεύω» και στα πρότυπα που προβάλλονται στα Μέσα που συμβάλλουν ναι μεν στη διατήρηση των δικών του ιδεών, αλλά και στην αποφυγή κι απόρριψη κάθε προκατάληψης της κοινωνίας στην οποία μεγαλώνει κι ανήκει. Έτσι θα μπορεί να συμβάλει συλλογικά με τους υπόλοιπους ανθρώπους στην απαλλαγή του από διάφορες αγωνίες και να αναζητήσει μέσα στην υπερ-δομημένη πια κοινωνία τον κοινωνικό του ρόλο, το νόημα της ζωής του και την ελευθερία του. Ήρεμα και καθόλου κοπιαστικά, επομένως, θα κοινωνικοποιείται και να οργανώσει την πορεία του και το μέλλον του. 
Φυσικά, αντιμετωπίζοντας όλοι κοινωνικοί φορείς ορθά τη χρήση των ΜΜΕ, θα μπορούν να φανερώσουν τον αξιόλογο ρόλο και τη συμβολή τους στην κοινωνική ανθρώπινη ψυχολογία. Οι γονείς, καταρχάς, αφού συνεννοηθούν για την κοινή τους στάση, θα πρέπει να θέσουν όρια στη χρήση κάποιου Μέσου, ώστε να μη διαταράσσεται η οικογενειακή επικοινωνία και να αποφεύγεται η επίδραση στη σχολική επίδοση ενός παιδιού. Σημαντικά θα συμβάλει και η τοποθέτηση του υπολογιστή, της τηλεόρασης ή οποιουδήποτε Μέσου σε κοινό χώρο στο σπίτι, για να ελέγχεται η χρήση του, αλλά και η αποξένωση κάποιου μέλους της οικογένειας. Σε ακραία, μάλιστα, περιστατικά, όταν δεν μπορεί να ελεγχθεί η χρησιμοποίηση ενός Μέσου οι γονείς θα πρέπει να ζητήσουν τη βοήθεια κάποιου ειδικού, εξειδικευμένου στη χρήση Διαδικτύου ή στην ψυχοθεραπεία. Το κράτος και το σχολείο, σε συνεργασία, πρέπει να προστατεύουν τους ανθρώπους ελέγχοντας την ασφαλή χρήση του Διαδικτύου, δημιουργώντας σχετικά προγράμματα με ειδικούς. Οι εκπαιδευτικοί, ασκώντας τον παιδαγωγικό τους ρόλο, μπορούν να χρησιμοποιούν τα ΜΜΕ και στην εκπαιδευτική τους πράξη, όπως και τα σχολεία να δημιουργήσουν υποδομές ώστε να ενσωματώσουν διάφορα Μέσα σε σχολικές αίθουσες, καθώς κι άλλους σχολικούς χώρους, γεγονός που θα διευκολύνει την κοινωνική ψυχολογία των μαθητών.
Από όλες τις προηγούμενες αναφορές μας, αναδεικνύεται, λοιπόν, σε πόσο μεγάλο βαθμό τα ΜΜΕ, τα παραδοσιακά καθώς και τα πιο σύγχρονα, δρουν στην κοινωνική ψυχολογία και συμπεριφορά όλων των ανθρώπων και έχουν ριζωθεί στην καθημερινότητά μας. Η αγωγή των ανθρώπων από κάθε φορέα εκπαίδευσης πρέπει να επικεντρωθεί και στη διδασκαλία της σωστής χρήσης των Μέσων, ώστε αυτά να εκπληρώνουν το σκοπό τους, οι άνθρωποι να κοινωνικοποιούνται ευκολότερα και να νιώθουν πιο ευχάριστα κι άνετα για επικοινωνία. Σ’ αυτή τη διαδικασία μπορεί να προσφέρει και η Klaketacy Productions, αρκεί να επικοινωνήσετε μαζί μας μέσω του [email protected] ή καλώντας το +35799408761.